A mund të kuptohet nga analizat biologjike se sa fruta dhe perime konsumon një person? Kjo është një nga fushat që po tërheq gjithnjë e më shumë vëmendjen e studiuesve.
Një rishikim shkencor i publikuar në vitin 2026 shqyrtoi biomarkerët që mund të përdoren për të vlerësuar më objektivisht konsumin e frutave dhe perimeve. Studiuesit theksojnë se pyetësorët ushqimorë dhe vetëraportimet mund të kenë pasaktësi, ndërsa disa substanca të matshme në gjak ose urinë mund të japin informacion shtesë.
Mes biomarkerëve që po studiohen janë vitamina C në gjak, folati, karotenoidet në gjak dhe lëkurë, si dhe disa përbërës që mund të maten në urinë. Këta tregues nuk janë një “test magjik” që përcakton nëse një person ushqehet shëndetshëm, por mund të ndihmojnë kërkuesit të vlerësojnë më saktë lidhjen mes ushqyerjes dhe shëndetit.
Një tjetër studim i publikuar në korrik 2026 analizoi lidhjen mes modeleve të ushqyerjes dhe metabolitëve të pranishëm në plazmën e gjakut. Në grupin me konsum më të lartë të frutave, perimeve, bishtajoreve, peshkut dhe drithërave integrale u vunë re dallime në disa metabolitë krahasuar me një model ushqyerjeje më pak të shëndetshëm.
Studiuesit gjetën, ndër të tjera, nivele më të larta të vitaminës C, DHA dhe EPA në grupin me model më të shëndetshëm ushqyerjeje, ndërsa disa tregues si kolesteroli dhe trigliceridet ishin më të larta në grupin tjetër. Megjithatë, ky ishte një studim pilot dhe rezultatet nuk nënkuptojnë se një analizë gjaku mund të përdoret aktualisht për të gjykuar në mënyrë të plotë dietën e një personi.
Kërkimi në këtë fushë po zhvillohet pikërisht për të gjetur mënyra më objektive për të matur ndikimin e ushqyerjes në organizëm. Në të ardhmen, biomarkerë të tillë mund të ndihmojnë në studime më të sakta mbi marrëdhënien mes ushqimit, metabolizmit dhe sëmundjeve kronike.
(Unaza Online)